Juni is voor veel imkers misschien wel de mooiste, maar tegelijkertijd ook de drukste maand van het jaar. De natuur staat volop in bloei, de honingkamers raken gevuld en de bijenvolken bereiken hun maximale sterkte. Maar dit jaar sloot juni af met iets wat ook voor de bijen een enorme uitdaging was: een hittegolf met temperaturen die opliepen tot maar liefst 39 graden.

Een bijenvolk op volle kracht

Aan het begin van juni zijn de meeste volken uitgegroeid tot ware steden van tienduizenden inwoners. Waar er in het vroege voorjaar nog enkele duizenden bijen in de kast zaten, zijn dat er nu vaak 40.000 tot 60.000.

Iedere bij heeft een taak.

De jonge werksters verzorgen het broed, poetsen de cellen en bouwen nieuwe raten. De oudere werksters vliegen af en aan om nectar, stuifmeel, water en propolis te verzamelen. Er heerst een georganiseerde drukte die je alleen in een bijenvolk tegenkomt.

De koningin draait overuren

De koningin bevindt zich in juni nog altijd op haar hoogtepunt. Dagelijks legt zij soms wel 2.000 eitjes. Dat betekent dat er iedere dag meer nieuwe bijen worden geboren dan er inwoners in veel Nederlandse dorpen wonen.

De broednesten zijn enorm en de bijen hebben hun handen – of beter gezegd hun pootjes – vol aan het verzorgen van al die nieuwe generaties.

De honingkamers raken voller en voller

Juni is traditioneel een geweldige honingmaand. Op zonnige dagen vertrekken duizenden haalbijen al vroeg in de ochtend op zoek naar nectar.

Binnen in de kast wordt de nectar omgezet in honing. Door voortdurend te ventileren verdampen de bijen het overtollige vocht totdat de honing rijp is en verzegeld kan worden met een dun laagje was.

Voor de imker is er weinig mooier dan het openen van een kast vol prachtig verzegelde honingraten.

Darren op zoek naar een koningin

Ook de darren beleven hun hoogseizoen. Grote aantallen mannelijke bijen vliegen dagelijks naar de darrenverzamelplaatsen, in de hoop een jonge koningin tegen te komen.

Slechts een klein aantal darren krijgt uiteindelijk de kans om te paren, maar dat weerhoudt de rest er niet van om iedere zonnige middag opnieuw op pad te gaan.

Jonge koninginnen op bruidsvlucht

In veel volken worden in juni nieuwe koninginnen geboren. Na enkele dagen vertrekken zij op bruidsvlucht om zich te laten bevruchten door meerdere darren.

Deze vluchten zijn van levensbelang voor de toekomst van het volk. Een goed bevruchte koningin kan vervolgens jarenlang zorgen voor nieuwe generaties bijen.

En toen kwam de hitte…

Alsof juni nog niet druk genoeg was, kregen de bijen aan het einde van de maand te maken met extreme temperaturen. Op sommige plaatsen liep het kwik op tot maar liefst 39 graden.

Voor mensen betekent dat een extra ijsje en een plekje in de schaduw.

Voor de bijen betekent het een enorme uitdaging.

Een bijenkast moet namelijk een constante temperatuur van ongeveer 35 graden houden om het broed gezond te laten ontwikkelen. Wanneer de buitentemperatuur richting de 39 graden stijgt, dreigt de temperatuur in de kast veel te hoog op te lopen.

De airco gaat op volle kracht

Op zulke dagen veranderen honderden werksters in levende ventilatoren.

Bij de vliegopening staan rijen bijen met hun vleugels te wapperen om frisse lucht door de kast te blazen. Andere bijen halen de hele dag water uit sloten, vijvers en drinkbakken.

Het water wordt in de kast verspreid, waarna de ventilatie voor verkoeling zorgt. Eigenlijk creëren de bijen hun eigen natuurlijke airconditioning.

Het is een indrukwekkend gezicht. Terwijl veel mensen zich terugtrekken in de schaduw, werken de bijen juist extra hard om hun huis koel te houden.

Baardvorming voor de kast

Bij extreme hitte zie je vaak een bijzonder verschijnsel: duizenden bijen hangen aan de buitenkant van de kast in een grote tros.

Veel mensen denken dan dat het volk op het punt staat te zwermen, maar meestal is er iets heel anders aan de hand.

De bijen verlaten tijdelijk de kast om binnen meer ruimte en ventilatie te creëren. Dit verschijnsel noemen we ‘baardvorming’.

Op warme zomeravonden lijkt het soms alsof de hele voorkant van de kast bedekt is met een dikke laag bijen.

Ook de imker heeft het zwaar

Niet alleen de bijen hadden het warm.

Ook de imker liep eind juni regelmatig puffend tussen de kasten. Een volledig imkerpak bij 39 graden voelt soms alsof je in een mobiele sauna rondloopt.

De controles werden daarom zoveel mogelijk vroeg in de ochtend of laat in de avond uitgevoerd, wanneer de temperaturen iets draaglijker waren.

Langzaam richting de winter

En toch… ondanks alle drukte en de extreme hitte gebeurde er eind juni nog iets bijzonders.

Op 21 juni hadden we de langste dag van het jaar gehad. Vanaf dat moment worden de dagen alweer korter.

Voor mensen begint de zomer dan pas echt.

Voor de bijen is het echter het eerste signaal dat de winter ooit weer zal komen.

De koningin zal de komende weken langzaam minder eitjes gaan leggen en het volk begint onbewust al aan de voorbereidingen voor een nieuw seizoen.

Een maand om nooit te vergeten

Juni was een maand van overvloed, groei, honing, jonge koninginnen en duizenden hardwerkende bijen.

Maar deze juni zal ook herinnerd worden als de maand waarin de thermometer opliep tot 39 graden en de bijen hun eigen airco op volle kracht moesten laten draaien.

Want of het nu regent of bloedheet is, een bijenvolk gaat altijd door.

Geen vakantie, geen vrije dagen en geen klachten over overuren.

Alleen een onvoorstelbaar goed georganiseerd team dat dag en nacht werkt aan de toekomst van het volk.

En dat blijft, iedere keer opnieuw, een klein wonder van de natuur.